Akromegalia është një sëmundje  e rrallë e shkaktuar nga hipersekretimi i hormonit të rritjes (GH) gjatë moshës madhore.

GH prodhohet në hipofizë dhe merr pjesë në procesin e zhvillimit dhe rritjes së sistemit skeletor gjatë fëmijërisë dhe pubertetit. Tek të rriturit siguron ushyqerjen e muskujve dhe kockave.

Shkaqet e Akromegalisë

Shumica e rasteve të akromegalisë shkaktohen nga një tumor jo kanceroz (beninj) (adenoma) i hipofizës. Në disa raste, tumoret janë në pjesë të tjera të trupit, si mushkëritë ose pankreasi. Ato shkaktojnë çrregullimin e GH. Në raste të tjera, tumoret prodhojnë një hormon të quajtur hormoni i çlirimit të hormonit të rritjes (GH-RH). Ky hormon sinjalizon gjëndrën e hipofizës të prodhojë më shumë GH.

Po kështu, trajtimi i tepërt me hGH me qëllim të rritjes së masës muskulore mund të shkaktojë gjithashtu akromegalinë.

Akromegalia është një sëmundje e rrallë, me një prevalencë prej 40 deri në 70 raste për milion banorë dhe një incidencë vjetore prej 3 deri në 4 raste të reja për milion banorë.

Për shkak të fillimit të saj të fshehtë, akromegalia shpesh diagnostikohet vonë (4 deri në më shumë se 10 vjet pas fillimit). Mosha mesatare e diagnozës është rreth 40 vjeç. Sëmundja prek në mënyrë të barabartë si burrat ashtu edhe gratë.

Si shfaqet klinikisht?

Teprica e hormonit të rritjes gjatë fëmijërisë dhe pubertetit shoqërohet me rritje të ekzagjeruar në gjatësi (gjigantizëm). Në moshën madhore, përkundrazi – meqenëse çdo rritje e mëtejshme e gjatësisë së diafizës është e pamundur – sëmundja shkakton një rritje vëllimore në pjesët distale të trupit (kockat dhe indet e buta). Kështu, pacienti që vuan nga akromegalia zhvillon tipare të çregullta, deri në një përmbysje të thellë të pamjes së tij. Këto ndryshime çojnë në një zgjerim të konsiderueshëm të duarve, këmbëve, harqeve supraorbitale dhe nofullës. Preken ekstremitetet e trupit , siç kujton vetë emri i sëmundjes (nga greqishtja akros “ekstremitete” dhe megalos “të mëdha”).

Simptomat karakteristike të akromegalisë evoluojnë jashtëzakonisht ngadalë dhe në mënyrë progresive, aq sa në përgjithësi as pacienti dhe as njerëzit përreth tij nuk janë në gjendje ta kuptojnë atë.

Megjithatë, më shpesh pacienti akromegalik vjen te mjeku duke u ankuar për simptomat dhe komplikimet që zakonisht i paraprijnë dhe shoqërojnë ndryshimet fizionomike, ndër të cilat përmendim: dhimbje koke, sindromën e tunelit karpal, osteoartrit dhe dhimbje kyçesh, ulje të lëvizshmërisë së kyçeve, dhimbje muskulore. astenia, ndryshimet e ciklit menstrual deri në amenorre, mosfunksionimi erektil deri në impotencë, lëkura e trashur dhe e yndyrshme, hipertrikoza, hiperhidroza dhe era e trupit, zmadhimi i disa organeve të brendshme (përfshirë mëlçinë, zemrën, veshkat, shpretkën, zorrët dhe organet e brendshme në përgjithësi – organet e brendshme. ), gusha, kardiomiopatitë, hipertensioni arterial, zëri i ngjirur dhe i thellë, polipoza intestinale, ndryshimet vizuale, diabeti, rezistenca ndaj insulinës, shqetësime të shikimit dhe gur në veshka.

Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm i akromegalisë mund të parandalojë shfaqjen dhe përkeqësimin e komplikimeve të ndryshme.