Kortizoli është edhe ‘mik’, edhe ‘armik’ i trupit tonë. Ai ndikon në disa aspekte të organizmit dhe ndihmon kryesisht në rregullimin e përgjigjes së trupit ndaj stresit.

Cfarë është kortizoli?

Kortizoli është një hormon steroid që prodhohet nga gjendrat mbiveshkore. Lënda e parë për prodhimin e tij ështe kolesteroli.

Kortizoli ka shumë funksione në trupin e njeriut, të tilla si ndërmjetësimi i përgjigjes ndaj stresit, rregullimi i metabolizmit, reagimi inflamator dhe funksioni imunitar.

Nivelet e kortizolit monitorohen vazhdimisht në trup për të ruajtur homeostazën. Pothuajse të gjithë indet kanë receptorë për kortizolin. Në kushte normale kortizoli rregullon përgjigjen ndaj stresit, ndihmon në përpunimin e yndyrave, proteinave dhe karbohidrateve, frenon inflamacionin, rregullon presionin e gjakut, nivelin e sheqerit në gjak, ndihmon në kontrollin e ciklit gjumë-zgjim, ndikon në ruajtjen e peshës trupore, në balancën e kripërave dhe ujit në trup etj.

Sasia e kortizolit në gjak ndryshon natyrshëm gjatë gjithë ditës. Ato arrijnë nivelet më të ulëta natën vonë – zakonisht rreth mesnatës. Nga atje, nivelet fillojnë të rriten. Kortizoli arrin nivelin e tij më të lartë në trup herët në mëngjes, duke arritur kulmin rreth orës 9 të mëngjesit, përpara se të fillojë të bjerë përsëri gjatë ditës. Ky cikël mund të ndryshojë nga çrregullimet e ritmit të gjumit.

Çrregullimet e gjëndrës mbiveshkore mund të shfaqen kur gjëndrat mbiveshkore prodhojnë shumë ose shumë pak kortizol.

Çrregullimet e kortizolit në organizëm

Hiperkortizolizmi ndodh kur trupi është i ekspozuar ndaj niveleve të larta të kortizolit për një periudhë të gjatë kohore. Simptomat e tij varen nga nivelet e kortizolit. Shenjat dhe simptomat e zakonshme të kortizolit të tepërt përfshijnë shtimin e peshës (veçanërisht në fytyrë dhe bark), depozitat yndyrore midis shpatullave, diabetin, hipertensionin, hirsutizmin tek gratë, dobësinë e muskujve dhe osteoporozën.

Hipokortizolizmi është pamjaftueshmëri e kortizolit. Ajo rezulton në lodhje, humbje peshe, hipotension dhe hiperpigmentim te lëkurës.

Nivelet jonormale të kortizolit e bëjnë këtë hormon, të quajtur ndryshe edhe hormon stresi, që të na kthehet ne kundërshtar të luftës sonë ndaj stresit fizik dhe emocional.